Nhật Bản, một trong
số những quốc gia châu Á không đón Tết âm lịch như Việt Nam nhưng những hoạt động
trong ngày Tết của Nhật Bản vẫn mang những
nét đặc trưng của xứ sở mặt trời mọc.
1. Trang trí, dọn dẹp
nhà cửa sạch sẽ
Giống như Việt Nam,
để đón Tết, người Nhật cũng làm vệ sinh nhà cửa thật sạch sẽ vào những ngày trước
Tết, dọn dẹp từ những góc nhỏ nhất, lau chùi lại mọi đồ vật trong nhà mà thời
gian qua ít khi động đến. Trong nhà và ngoài cổng đều được trang trí bằng những
đồ dùng làm từ gỗ thông, tre và cây mận, trên khung cửa của nhiều gia đình Nhật
còn trang trí các đồ vật được đan bằng lá màu trắng, quả quýt, thừng bện bằng cỏ,
dải giấy trắng,... Quả quýt màu da cam, có âm đọc giống như “đời đời” trong tiếng
Nhật, tượng trưng cho sự thịnh vượng đến muôn đời. Thừng bện bằng cỏ được treo ở
điện thờ hoặc nơi thờ cúng, kính dâng lên thần linh cầu tài lộc. Lá cây màu trắng
nói lên sự trinh bạch không tì vết. Còn dải giấy trắng mang ý nghĩa tẩy sạch vết
nhơ và xua đuổi tà ma.
Ngoài ra, người Nhật
thường lấy tôm hùm làm đồ trang sức hoặc trang trí trên tường nhà. Hình dáng của
con tôm hùm khiến người ta liên tưởng đến cụ già khom lưng, tượn trưng cho sự
giày sang phú quý, gia đình trường thọ, khỏe mạnh.
2. Trồng cây ngày Tết
Nếu ở Việt Nam thường
trồng cây đào, cây mai hoặc cây quất vào ngày Tết, thì các gia đình Nhật Bản
thường trang trí cây Tùng (Kadomatsu) trước cửa. Theo truyền thuyết kể lại, vị
hần Toshigamisama sẽ hạ giới và trú ẩn trong cây tùng này. Ngoài ra, cây Tùng
còn tượng trưng cho sự trẻ mãi không già. Thời xa xưa, người ta thường dựng cây
Tùng, bắt đầu các công việc chuẩn bị đón Tết vào ngày 13/12. Còn gần đây, do
nhiều công việc và bận rộn hơn nên công việc chuẩn bị cho ngày Tết thường diễn
ra vào tầm 27, 28/12 nhưng người ta tránh không dựng cây Tùng hay nấu ăn vào
ngày 29 và đêm giao thừa.
3. Nấu món ăn Tết
Giống như món ăn quốc
hồn quốc túy, là đặc trưng của ngày Tết cổ truyền của Việt Nam là bánh Trưng
thì tại Nhật Bản, các bà mẹ, con gái thường làm bánh Tết và một số món ăn tổng
hợp. Bánh Tết có ý nghĩa mang đến sự may mắn, thường được làm vào ngày 28 hoặc
30 Tết. Nếu làm bánh trong ngày 29 sẽ bị cho rằng ắn phải ăn bánh khổ, nghĩa là
quanh năm phải nếm trải khổ đau.
Món ăn quan trọng
nhất của năm mới là “món Tết” với ước mong cầu vạn sự tốt lành. Món Tết là tổng
hợp của các món ăn ngọt (như mứt của Việt Nam), làm bằng các nguyên liệu phổ biến
như rễ cây ngưu bàng, trứng cá, cá sardin khô, tảo ăn, khoai lang, hạt dẻ,...
Ngoài bánh Tết thập
cẩm, món ragu khoai sọ, cà rốt, rau xanh được nấu lẫn trong nồi càng mang ý
nghĩa tốt đẹp hơn. Những món ăn này để dâng lên thờ cúng và được các thành viên
trong gia đình thụ lộc thần linh. Cà rốt tượng trưng cho mối quan hệ gắn bó, hòa
thuận còn củ khoai sọ đẩy trừ tà khí.
4. Đêm giao thừa
Vào thời khắc giao
thừa, cả nhà sẽ cùng quây quần bên bữa ăn tất niên và đón thời điểm chuyển giao
giữa năm cũ và năm mới. Đúng 24h, tiếng chuông nhà chùa sẽ reo lên 108 tiếng và
trực tiếp trên các kênh sóng truyền hình khắp cả nước. Khi tiếng chuông ngân
vang, mọi người sẽ cùng chúc nhau quanh mâm cỗ tết, chủ nhà ngồi trên cùng, rút
quạt ra tuyên đọc lời chúc mừng năm mới, sau đó cả nhà cùng đồng thanh chúc tụng
và cùng nhau ăn bánh Tết, uống rượu thần.
Người Nhật Bản tin
rằng thần Toshigamisama sẽ truyền cho gia chủ một nguồn sinh lực mới vào những
chiếc bánh Tết nên sau khi cúng, chiếc bánh này sẽ được chia ra cho tất cả các
thành viên để cùng tiếp nhận nguồn sinh lực của thần Toshigamisama. Đó cũng
chính là nguồn gốc của Toshidama nghĩa là lì xì. Người lớn thường hay cho quà,
bánh hoặc tiền lì xì cho trẻ con khi chúng đến chúc Tết để cầu mong sự bình an,
mạnh khỏe cho các bé.
Người ta quan niệm
rằng, xem Mặt trời mọc vào ngày 1/1 là việc làm tốt nhất để chào đón năm mới thịnh
vượng, may mắn và tốt đẹp.
5. Đi chùa đầu năm
Xuất hành đầu năm,
đi lễ chùa để cầu may cho cả năm cũng là một trong những điều quan trọng và
linh thiêng của người Nhật (giống như người Việt Nam). Mỗi năm sẽ có một hướng
tốt khác nhau, nên mỗi năm người ta chỉ đi đến chùa ở hướng tốt trong năm đó.
Việc đầu tiên trước khi viếng chùa chính là rửa tay và xúc miệng. Sau đó, những
người đến lễ sẽ tung vào hòm công đức trước điện thờ mấy đông tiền để dâng thàn
Phật, chắp tay lạy 2 lễ, vỗ tay 3 lần, chắp tay khấn nguyện và cuối cùng là lạy
một lễ. Sau khi hành lễ xong, người ta sẽ rút thẻ hoặc mũi tên thần để cầu mong
thần linh che chở cho mình một năm bình an.
6. Chúc Tết
Từ mùng 1 Tết, kéo
dài đến mùng 3 Tết, họ hàng gần xa, hàng xóm láng giềng hay bạn bè thân thích sẽ
đi chúc Tết lẫn nhau, người Nhật gọi đây là cuộc thăm viếng đầu xuân. Mỗi nhà đều
đặt cuốn sổ ký tên và bút trước cổng, khách đến chúc Tết sẽ để lại địa chỉ hoặc
danh thiếp gài trong cuốn sổ đó với ngụ ý là đã đến nhà.
Một nét đặc sắc
trong phong tục chúc Tết của người Nhật là tặng nhau bưu thiếp chúc mừng. Nhật
Bản là quốc gia phát hành thiếp chúc mừng năm mới nhiều nhất, mọi người sẽ ngồi
ngắm những tấm thiệp chúc tết muôn hình muôn vẻ từ mọi nơi gửi đến, ôn lại quá
khứ và chờ đón một tương lai với những lời chúc tốt đẹp.
Bạn thấy đó, cách
đón Tết của người Nhật có nhiều nét tương đồng với phong tục đón Tết của Việt
Nam ta. Bên cạnh đó là những điểm khác biệt, độc đáo và đầy thú vị mà bất cứ ai
cũng muốn được thưởng thức không khí Tết tại xứ sở mặt trời mọc này.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét